De rol van Staphylococcus aureus bij mok en ontstoken huid bij paarden
Paarden hebben in deze periode vaker te maken met mok, een ontstoken huid of dikke en pijnlijke (achter)benen. De bacterie Staphylococcus aureus lijkt hierbij regelmatig een rol te spelen. Recent onderzoek naar ‘equine pastern dermatitis’ (EPD), oftewel mok, geeft daar interessante inzichten in.
De huid is meer dan alleen een beschermlaag Op de gezonde paardenhuid leven van nature heel veel verschillende bacteriën. Samen vormen zij het ‘huidmicrobioom’. Onder normale omstandigheden leven deze micro-organismen met elkaar en met de huid in een bepaalde balans.
Wanneer de huidbarrière beschadigd raakt, bijvoorbeeld door vocht, modder, mest, irritatie, wondjes of een bestaande ontsteking, kan de samenstelling van dit huidmicrobioom veranderen. Onderzoek laat zien dat de bacteriële diversiteit op aangedane koothuid duidelijk lager kan zijn dan op een gezonde huid. Naarmate de huidafwijkingen ernstiger zijn, lijkt de verstoring groter te worden. Opvallend was dat juist de familie Staphylococcaceae, waartoe Staphylococcus behoort, toenam op de aangedane huid.1
En daar komt Staphylococcus aureus in beeld In een onderzoek bij 16 paarden met pastern dermatitis werd S. aureus gevonden bij 9 van de 17 benen met matige tot ernstige huidafwijkingen, tegenover slechts 1 van de 15 benen met geen of milde afwijkingen. Ook andere bacteriën, waaronder β-hemolytische streptokokken en Trueperella pyogenes, werden vooral bij ernstigere huidafwijkingen gevonden.2
Een andere studie onderzocht meer dan 200 paarden. Daar werd S. aureus aangetroffen op de huid van de kootholte bij 59% van de paarden met pastern dermatitis, tegenover 6,3% van de paarden zonder deze aandoening.3
Dat betekent niet automatisch dat S. aureus de oorzaak is. Een beschadigde en ontstoken huid kan juist een omgeving creëren waarin bepaalde bacteriën gemakkelijker kunnen groeien.
Waarschijnlijk kunnen beide processen elkaar beïnvloeden:
beschadigde huid verandert het huidmicrobioom;
bepaalde bacteriën krijgen meer ruimte;
de kans op ontsteking kan toenemen;
verdere beschadiging van de huid kan vervolgens weer ontstaan.
Mok wordt dan ook gezien als een aandoening waarbij meerdere factoren een rol spelen.2,3
Waarom zien we dit juist in het najaar?
In een onderzoek waarbij paarden gedurende een jaar werden gevolgd, namen de klachten van mok vooral in het najaar en aan het begin van het voorjaar toe. De onderzoekers zagen daarnaast dat seizoenen en weersomstandigheden samenhingen met veranderingen in de samenstelling van het huidmicrobioom.4
Dit kleinschalige onderzoek werd uitgevoerd bij zes paarden. De resultaten zijn daarom vooral interessant als aanwijzing en niet als bewijs dat regen of een bepaald seizoen rechtstreeks de oorzaak is. Het gaat waarschijnlijk niet alleen om natte benen of de omstandigheden waarin een paard staat, maar om een combinatie van factoren zoals vocht, beschadiging van de huidbarrière, ontsteking en veranderingen in het huidmicrobioom.
Een gezonde huidbarrière in de praktijk Een gezonde huidbarrière en een zo stabiel mogelijk huidmicrobioom zijn belangrijk. Dat betekent voorzichtig omgaan met een beschadigde huid: reinigen zonder onnodig te irriteren, korsten en vuil verwijderen en de huid de mogelijkheid geven om te herstellen.
Ook is het belangrijk om niet iedere bacterie direct als de oorzaak aan te wijzen. S. aureus kan onderdeel zijn van het probleem, maar meerdere factoren en verschillende micro-organismen kunnen een rol spelen. Het achterhalen van de onderliggende oorzaak en het tijdig inschakelen van een dierenarts blijft daarom belangrijk.
En Have Faith verzorgende (was) crème? Met deze inzichten is het interessant om te kijken naar een milde manier van reinigen en verzorgen van de paardenhuid. Have Faith is ontwikkeld om reinigen en verzorgen in één stap te combineren. De crème bevat melkzuur en verlaagt de pH. Laboratorium-onderzoek heeft laten zien dat melkzuur onder bepaalde omstandigheden de groei van onder andere Staphylococcus aureus kan afremmen.5 Hoewel dit onderzoek niet specifiek is uitgevoerd bij paarden met mok, zien we in de praktijk wel mooie resultaten bij paarden die zijn behandeld met Have Faith verzorgende (was) crème. Bij een aantal voorbeelden uit de praktijk zagen we na het wassen met Have Faith een duidelijke verbetering van de aangedane huid. Korsten werden zacht en de huid voelde soepel aan. Belangrijk was in deze gevallen om niet te dik te smeren omdat dit de huid kan verstikken. Daarom werd wassen met lauw tot warm water als de beste optie ervaren.
Let op: ernstige, pijnlijke of sterk gezwollen benen kunnen verschillende oorzaken hebben en verdienen beoordeling door een dierenarts. Dit artikel is informatief en vervangt geen veterinaire diagnose of behandeling. De afbeelding is met toestemming van de eigenaar geplaatst.
Wetenschappelijke bronnen
1. Kaiser-Thom S. et al. The relationship between equine pastern dermatitis, meteorological factors, and the skin microbiota. Veterinary Dermatology.https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/vde.13045
2. Sangiorgio A. et al. The influence of clinical severity and topical antimicrobial treatment on bacteriological culture and the microbiota of equine pastern dermatitis. Veterinary Dermatology.https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/vde.12912
3. Kaiser-Thom S. et al. Prevalence and WGS-based characteristics of Staphylococcus aureus in the nasal mucosa and pastern of horses with equine pastern dermatitis. BMC Veterinary Research.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35209904/
4. Kaiser-Thom S. et al. The relationship between equine pastern dermatitis, meteorological factors, and the skin microbiota. Veterinary Dermatology.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34888974/
5. Pasricha A. et al. Evaluation of Lactic Acid As an Antibacterial Agent. Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28223586/
Opmerkingen